Pazar Yeri
Komisyon ve Hakediş Yönetimi
Finans tarafında güven, tek bir toplam tutarla değil, her hareketin kaynağına kadar izlenebilmesiyle kurulur. Komisyon kuralı, düzeltmeler, mutabakat ve ödeme hazırlığı aynı defter üzerinde durur.
01 · Satıcı sipariş parçası
Hesap, siparişin tamamı üzerinden değil, ilgili satıcıya ait parça üzerinden kurulur.
02 · Hakediş uygunluğu
Parçanın hakedişe ne zaman gireceği projede tanımlanır; tetikleyici yapılandırılabilir.
03 · Komisyon kuralı + versiyon
İşleme, o an geçerli olan kuralın belirli bir versiyonu uygulanır ve satıra yazılır.
04 · İade / iptal / düzeltme
Sonradan oluşan iade, iptal ya da düzeltme ayrı satır olarak defterin içine girer.
05 · Satıcı işlem defteri
Tüm hareketler satıcı bazında, kaynak kaydına bağlı biçimde biriktirilir.
06 · Mutabakat
Defter ile beklenen tutar karşılaştırılır; fark bir istisna olarak incelenir.
07 · Ödeme hazırlığı
Ödenebilir bakiye ödeme talimatı olarak hazırlanır; sonuç defterde izlenir.
Hakediş uygunluğunun hangi olayla oluşacağı yapılandırılır: tahsilat, teslimat, iade süresinin dolması ya da başka bir koşul tanımlanabilir. Evrensel bir tetikleyici iddia edilmez.
Bu bakiye neden değişti?
Satıcı ile operatör arasındaki en sık gerilim bu sorudan çıkar. Nedeni seçtiğinizde satıcının ne gördüğünü, operatörün ne yaptığını ve defterde neyin değiştiğini birlikte okuyabilirsiniz.
Olası nedenler
Bakiye tek bir sayı değil, hareketlerin sonucudur. Buradaki nedenler örnek tutar içermez; hangi koşulun geçerli olacağı projede tanımlanır.
Neden oldu
Satış gerçekleşmiş olsa da parçanın hakedişe girmesi için tanımlanan koşul henüz oluşmamıştır. Bu koşul projede belirlenir; evrensel bir tetikleyici iddia edilmez.
Satıcının gördüğü
Satıcı tutarı bekleyen tarafta görür; hangi koşulun beklendiği satırda yazılıdır.
Operatör aksiyonu
Operatör uygunluk kuralının doğru kapsamda çalıştığını doğrular; istisna varsa kaydı inceler.
İşlem defterine etkisi
Defterde bekleyen nitelikli bir satır bulunur; ödenebilir bakiyeye henüz aktarılmaz.
Komisyon kuralı, oran değil versiyonlu bir karar
Bir yüzde alanı, çok satıcılı bir pazar yerini taşımaz. Kuralın kapsamı, ne zaman yürürlüğe girdiği ve çakışmada hangisinin kazandığı tanımlı olmalıdır.
Komisyon kuralı
Kural kapsami, gecerlilik tarihi ve versiyon gecmisi
- 01Kapsam
- 02Koşul / oran
- 03Geçerlilik
- 04Versiyon
- 05Hesap sonucu
Kapsam projede tanımlanır
Kural satıcı, kategori, ürün, teklif, mağaza ya da kanal gibi boyutlarda tanımlanabilir. Hangi boyutların kullanılacağı projeye göre belirlenir; burada sabit bir model iddia edilmez.
Geçerlilik tarihi ve versiyon
Her kural bir geçerlilik tarihiyle yürürlüğe girer ve versiyonlanır. Hesaplanan satır, kullanılan versiyonu referans olarak taşır.
Öncelik ve çakışma
Birden fazla kural aynı işleme uyduğunda hangisinin uygulanacağı öncelik ya da grup mantığıyla çözülür. Bu mantık tanımlanmadan kural seti yayına alınmaz.
Geçmiş sessizce değişmez
Kural güncellemesi geçmiş satırları yeniden yazmaz. Yeni kural, tanımlanan yürürlük politikasına göre uygulanır.
Oran değil karar
Komisyon tek bir yüzde alanı değil, kapsamı ve zamanı olan bir karardır. Bu sayfada örnek oran verilmez; oranlar projeye özgüdür.
İşlem defteri: rakam değil kaynak kayıt
Defter, hesaplanmış bir toplam değil, hareketlerin birikimidir. Her satır kaynak sipariş parçasını ve uygulanan kural versiyonunu referans verir; düzeltme, satırın üzerine yazmaz.
01 · Satış / hakedişe uygun tutar
Satıcı sipariş parçasına bağlı, hakediş hesabına temel oluşturan hareket.
02 · Komisyon
Uygulanan kural ve versiyon referansıyla kaydedilen kesinti hareketi.
03 · İade / iptal düzeltmesi
Orijinal satıra bağlı ters kayıt; kapsamı iadenin tam ya da kısmi olmasına göre değişir.
04 · Manuel düzeltme
Gerekçesi ve oluşturan kullanıcısı kayıtlı, ayrı tipte bir hareket.
05 · Ödeme / mutabakat hareketi
Hazırlık, sonuçlanma, geri dönüş ve mutabakat kapanışına ait hareketler.
Satıştan bakiyeye
Islem satirlari, komisyon ve bakiye acikligi
- 01Satış hareketi
- 02Komisyon
- 03Düzeltme
- 04Bakiye
- 05Mutabakat
İşlem defteri ve denetim izi
Satir bazli kaynak kayit, duzeltme ve denetim izi
- 01Kaynak hareket
- 02Komisyon
- 03Düzeltme
- 04Defter satırı
- 05Denetim izi
Bekleyen bakiye ≠ ödenebilir bakiye
Bu durumlar birer iş akışı adımıdır; ödeme sözü değildir. İki tutar aynı alanda toplandığında satıcı beklentisi ile sistemin gerçeği ayrışır.
Bekleyen / uygun değil
Tutar oluşmuştur ancak tanımlı uygunluk koşulu henüz karşılanmamıştır.
Ödenebilir
Uygunluk oluşmuş ve düzeltmeler işlenmiştir; tutar ödeme hazırlığına alınabilir durumdadır.
Tutulan / rezerve (opsiyonel)
Yalnız projede böyle bir mekanizma tanımlanmışsa görünür; evrensel bir uygulama değildir.
Ödeme hazırlığında
Tutar bir talimat kapsamına alınmıştır; sonuç henüz kesinleşmemiştir.
Ödendi / geri döndü / başarısız
Talimatın sonucu bu durumlardan biriyle kapanır ve deftere yazılır.
Sabit bir bekleme süresi ya da ödeme takvimi burada belirtilmez. Süreler ve tutma mekanizmaları yalnız projede tanımlandığı ölçüde geçerlidir.
Mutabakat
Mutabakat, tutarların birbirini tutmadığı anı gizlemek için değil, görünür kılmak için vardır. Zincirin her halkası bir önceki kayda bağlıdır.
01 · Sipariş parçası
Karşılaştırmanın başlangıç noktası, satıcıya ait somut sipariş parçasıdır.
02 · Komisyon kuralı
İşleme uygulanan kural ve versiyon, satır üzerinde görünür durumdadır.
03 · Düzeltmeler
İade, iptal ve manuel kalemler orijinal satırlara bağlı olarak toplanır.
04 · Satıcı bakiyesi
Hareketlerin toplamı satıcı bazında bakiyeyi oluşturur.
05 · Ödeme talimatı
Ödenebilir tutar için hazırlanan talimat kayıt altına alınır.
06 · Sağlayıcı sonucu
Talimatın sonucu deftere döner; sonuçsuz kalan kalemler istisna olarak açılır.
Fark listesi
Beklenen ile defter arasındaki farklar ayrı bir listede toplanır; özet ekranda gizlenmez.
Kaynağa inme
Her fark ilgili sipariş parçasına, kural versiyonuna ve düzeltme satırına kadar açılabilir.
Gerekçeli kapanış
Fark elle bastırılmaz; nedeni belirlenir ve kapanış açıklamasıyla kaydedilir.
Tekrarlayan desen
Aynı farkın tekrar etmesi, kural ya da entegrasyon tarafında incelenmesi gereken bir işarettir.
Mutabakat
Bakiye hareketi, duzeltme ve odeme hazirligi gorunumu
- 01İşlem defteri
- 02Sipariş / iade
- 03Sağlayıcı / muhasebe
- 04Fark
- 05Kapanış
Ödeme sağlayıcısı ayrı katman
Müşteri tarafındaki tahsilat modeli ile satıcı tarafındaki ödeme orkestrasyonu aynı katman değildir. Pazar yeri mevcut tahsilat kurgusunu koruyup satıcı ödemesini ayrı bir entegrasyon katmanı olarak işletebilir.
Hangi sağlayıcının kullanılacağı, para akışının nasıl kurgulanacağı ve hangi yükümlülüklerin doğacağı projeye, sağlayıcıya ve yürürlükteki düzenlemelere bağlıdır. Bu sayfada tek bir tahsilat ya da ödeme modeli evrensel doğru olarak sunulmaz.
Platform tarafının sorumluluğu, hangi tutarın hangi gerekçeyle ödemeye hazırlandığını ve sonucun ne olduğunu izlenebilir tutmaktır.
Ödeme hazırlığı istisnası
Basarisiz ya da askidaki odeme talimatlarinin takibi
- 01Ödeme hazırlığı
- 02Sağlayıcı / süreç yanıtı
- 03Hata / askı
- 04Retry / manuel inceleme
- 05Sonuç / mutabakat
Satıcı neyi görür?
Satıcı tarafında beklenen şey büyük bir gösterge değil, kendi hesabını satır satır takip edebilmektir.
Satır bazlı kaynak
Her hareket hangi sipariş parçasından doğduğunu gösterir.
Uygulanan kural
Hangi komisyon kuralının hangi versiyonla uygulandığı satırda okunur.
Düzeltme referansı
İade ya da düzeltme satırı, bağlı olduğu orijinal hareketi referans verir.
Bekleyen ve ödenebilir ayrımı
İki tutar aynı alanda toplanmaz; ayrımın nedeni satırdan anlaşılır.
Ödeme ve mutabakat durumu
Talimatın hangi aşamada olduğu durum bilgisiyle görünür.
Ekstre (tanımlıysa)
Dönemsel ekstre indirme yalnız projede tanımlandıysa açılır.
Operatör neyi yönetir?
Operatör tarafı hesap makinesi değil, yönetişim masasıdır: kuralın kapsamı, düzeltmenin gerekçesi ve istisnanın takibi burada durur.
Kural ve versiyon yönetimi
Kural oluşturma, güncelleme ve versiyon geçmişini görüntüleme.
Geçerlilik tarihi
Kuralın ne zaman yürürlüğe gireceğinin ve mevcut satırları nasıl etkileyeceğinin tanımı.
Kapsam yönetimi
Satıcı, kategori ya da projede tanımlı diğer boyutlarda kural kapsamının belirlenmesi.
Düzeltme gerekçeleri
Manuel kalemler için gerekçe zorunluluğu ve tanımlı gerekçe kümesi.
Mutabakat ve istisna
Fark listesinin, başarısız ödeme talimatlarının ve askıdaki kalemlerin takibi.
Yetki ayrımı
Görüntüleme, kural değiştirme ve düzeltme oluşturma yetkileri ayrı tutulabilir.
İkinci onay (opsiyonel)
Projede tanımlıysa hassas değişiklikler ikinci bir onaydan geçirilir.
İz kaydı
Kimin, ne zaman, hangi gerekçeyle hangi değişikliği yaptığı saklanır.
Hakediş yönetimi hangi sayfalara bağlanır?
Sık sorulanlar
Kısa yanıtlar
- Oran tek bir alan değil, kapsamı olan bir kuraldır. Satıcı, kategori, ürün, teklif, mağaza ya da kanal gibi boyutlar projede tanımlanabilir. Hangi boyutların kullanılacağı ve hangi önceliğin geçerli olacağı projeye özgüdür; burada örnek oran verilmez.
- Uygunluk tetikleyicisi yapılandırılır. Tahsilat, teslimat, iade süresinin dolması ya da başka bir koşul tanımlanabilir. Evrensel bir tetikleyici iddia edilmez; kural projede netleşir.
- Orijinal satır silinmez. İade ya da iptal, ilgili satıra bağlı bir ters kayıt veya düzeltme satırı oluşturur. Düzeltmenin kapsamı iadenin tam mı kısmi mi olduğuna ve tanımlı kurala göre değişir.
- Amaç budur. Satıcı hareketi kaynak sipariş parçasına, uygulanan kural versiyonuna ve varsa düzeltme referansına kadar izleyebilmelidir. Dönemsel ekstre indirme ise projede tanımlıysa açılır.
- Bu sayfada sabit bir ödeme takvimi ya da bekleme süresi taahhüt edilmez. Ödeme dönemi, hazırlık adımları ve sağlayıcı süreçleri projeye, sağlayıcıya ve yürürlükteki düzenlemelere göre belirlenir.
- Kalem kaybolmaz. Başarısız ya da askıda kalan talimat istisna kuyruğunda görünür, nedeni incelenir ve sonuç deftere yazılır. Farkın elle bastırılması değil, gerekçesiyle kapatılması beklenir.
Komisyon ve hakediş modelinizi birlikte tanımlayalım
Hakediş uygunluğunun hangi olayla oluşacağını, komisyon kuralının hangi boyutlarda tanımlanacağını ve mutabakat ile ödeme hazırlığının nasıl işleyeceğini görüşmede netleştirelim.