Pazar Yeri
Sipariş, İade ve Entegrasyonlar
Çok satıcılı bir siparişte zorluk, siparişi almak değil; onu doğru parçalara ayırmak, iadeyi doğru kaleme bağlamak ve dış sistemlerle olan alışverişi sessiz hatalar bırakmadan yürütmektir.
01 · Müşteri siparişi
Müşteri tarafında tek bir sipariş deneyimi görülebilir; sepet birden fazla satıcıdan oluşmuş olsa da bu deneyim bütün kalabilir.
02 · Satıcı parçalarına ayrım
Tek müşteri siparişi, operasyon tarafında satıcıya özel sipariş parçalarına dönüşebilir.
03 · Satıcı kabul / hazırlık
Her satıcı yalnız kendi kapsamındaki kalemler üzerinde işlem yapar; hangi durumların kullanılacağı projede yapılandırılır.
04 · Sevkiyat ve takip
Gönderi ve takip olayları ilgili satıcıya ve ilgili sipariş parçasına bağlanır.
05 · İade / iptal talebi
Talep ilgili kaleme ya da sipariş parçasına bağlanır; tam veya kısmi olması ve uygunluk tanımlı kurallara bağlıdır.
06 · Düzeltme / geri ödeme sonucu
İade veya iptalin sonucu ile finansal düzeltme ilişkili ama aynı olay değildir; burada evrensel bir sağlayıcı ya da ödeme modeli iddia edilmez.
07 · Senkron + istisna
Dış sistemler olay alır ve olay döner; başarısız ya da sırası bozuk olaylar görünür bir istisna yoluna düşer.
Durum adları, iade uygunluğu ve tahsilat modeli projeye göre değişir. Bu zincir, tek bir doğru akış değil, kararların nerede verildiğini gösteren bir çerçevedir.
Bu sipariş neden ilerlemiyor?
Operasyonda kaybedilen zaman genellikle burada başlar. Nedeni seçtiğinizde satıcının ne gördüğünü, operatörün ne yapabileceğini ve sistemin hangi izi bıraktığını birlikte okuyabilirsiniz.
Olası nedenler
Durum adları ve geçiş kuralları projede tanımlanır. Buradaki nedenler, sabit bir durum listesi değil, operasyonda sık karşılaşılan tıkanma tipleridir.
Neden
Sipariş parçası ilgili satıcıya düşmüş ancak kabul, hazırlık ya da sevkiyat adımı henüz tamamlanmamıştır. Hangi adımın zorunlu olduğu projede tanımlanır.
Satıcının gördüğü
Satıcı yalnız kendi parçasını ve beklenen adımı görür; başka satıcının kalemi bu listede yer almaz.
Operatör aksiyonu
Operatör bekleyen parçayı ana siparişle birlikte görür ve gerekirse satıcıyı bilgilendirir.
Sistem izi
Parçanın hangi durumda ne kadar beklediği kayıt altındadır; ana sipariş bu bilgiyle birlikte okunur.
Tek müşteri siparişi, birden fazla operasyon parçası
Müşterinin gördüğü bütünlük ile operasyonun ihtiyaç duyduğu ayrım aynı şey değildir. Bu iki katman birbirine karışırsa yanlış satıcı yanlış kalem üzerinde işlem yapar.
Müşteri tarafı bütün kalabilir
Müşteri deneyimi tek sipariş olarak sürdürülebilir; operasyonel bölünme müşteriye karmaşa olarak yansımak zorunda değildir.
Operasyon satıcı bazlıdır
Hazırlık, sevkiyat ve iade işleri her satıcının kendi kapsamı içinde yürür.
Kapsam dışına işlem yok
A satıcısı, B satıcısının kalemleri üzerinde işlem yapamaz; listeler ve yetkiler buna göre ayrılır.
Durumlar ayrışabilir
Bir parça sevk edilmişken diğeri hazırlıkta olabilir; ana sipariş bu farkı gizlemez.
Referans doğru olmalı
Sevkiyat, iade ve istisna kayıtları doğru satıcıya ve doğru sipariş kalemine bağlanır.
Operatör bütünü görür
Operatör ana siparişi ve ona bağlı satıcı parçalarını birlikte inceleyebilir.
Çok satıcılı sipariş
Ana musteri siparisi ile satici bazli alt parcalarin ve parca bazli durumlarin birlikte izlenmesi
- 01Müşteri siparişi
- 02Satıcı A parçası
- 03Satıcı B parçası
- 04Parça durumları
- 05Birleşik görünüm
Satıcı sipariş parçası
Saticiya dusen siparis parcalarinin yonetimi
- 01Sipariş parçası
- 02Hazırlık
- 03Sevkiyat
- 04Teslim
- 05İade
Sipariş durumu tek bir etiket değildir
Durum, bir kelime değil; hangi işlemin yapılabileceğini belirleyen bir kuraldır. Bu nedenle geçişlerin tanımı, kaydın geçmişi ve geçersiz denemelerin nasıl ele alındığı önem taşır.
01 · Durum kümesi yapılandırılır
Sabit ve evrensel bir durum listesi iddia edilmez. Hangi durumların, hangi sırayla kullanılacağı projede tanımlanır.
02 · Aksiyon kalem düzeyindedir
İşlemler çoğunlukla sipariş parçası ya da kalem düzeyinde yapılır; ana sipariş bunların bileşimidir.
03 · İptal uygunluğa bağlıdır
İptalin mümkün olup olmadığı kaydın güncel durumuna ve tanımlı kurallara bağlıdır; her durumda iptal edilebilir denmez.
04 · Geçmiş korunur
Durum değişiklikleri kim, ne zaman ve hangi kaynakla bilgisiyle saklanır.
05 · Geçersiz geçiş istisnadır
Uygun olmayan ya da sırası bozuk bir geçiş sessizce uygulanmaz; görünür bir istisna olarak açılır.
Sipariş ve iade istisnası
Satici bazli gecikme, iptal, iade ve itiraz inceleme akisi
- 01Olay tespiti
- 02Sipariş parçası
- 03Satıcı / müşteri bağlamı
- 04Müdahale
- 05Kapanış / iz
İade, siparişin aynasını tersine çevirmek değildir
İade kendi başına bir dosyadır: bağlı olduğu kalem, gerekçesi, kararı ve sonucu vardır. Finansal düzeltme ise bu dosyaya bağlı ama ayrı bir kayıttır.
Talep kaleme bağlanır
İade talebi ilgili satıcıya ve ilgili sipariş kalemine/parçasına bağlanır; siparişin tamamına genellenmek zorunda değildir.
Tam ve kısmi ayrımı
Bir siparişte yalnız bazı kalemler iade edilebilir; kısmi iade ile tam iade farklı sonuçlar üretir.
Gerekçe ve uygunluk
İade gerekçeleri ve uygunluk kuralları yapılandırılır; süre, ürün tipi ve politika projeye özgüdür.
Kimin karar verdiği değişir
Kararın satıcıda mı, operatörde mi ya da iki aşamada mı olacağı proje iş akışına bağlıdır.
İade durumu ≠ finansal düzeltme
İade dosyasının durumu ile geri ödeme veya hakediş düzeltmesi ayrı ama birbirine bağlı kayıtlardır.
Geçmiş yeniden yazılmaz
Orijinal sipariş ve iade geçmişi silinmez; sonuç yeni kayıtlarla eklenir.
Müşteriye anlamlı görünürlük
Müşteri dosyanın güncel durumunu anlamlı bir düzeyde görebilir; iç değerlendirme notları dışarı açılmaz.
İade dosyası
Iade dosyasi, bagli siparis kalemi, gerekce, guncel durum ve karar izi
- 01Talep
- 02Kalem + satıcı
- 03İnceleme
- 04Karar
- 05Finansal düzeltme
Satıcı iade akışı
Iade taleplerinin incelenmesi ve sonuclandirilmasi
- 01Talep
- 02Satıcı inceleme
- 03Ürünün karşılanması
- 04Karar
- 05Finansal düzeltme
Entegrasyon bağlantı değil, veri sahipliği + olay akışıdır
Soru “hangi sistemle konuşuyoruz” değil, “hangi veri kimin, hangi olay kimi tetikliyor” sorusudur.
Merkez
Pazar Yeri Çekirdeği
Sipariş, sipariş parçası ve iade dosyası çekirdekte durur. Dış sistemler bu kayıtlara olay gönderir ya da bu kayıtlardan olay alır.
Satıcı / ERP
Ürün, stok, fiyat ya da sipariş verisi satıcı sisteminden gelebilir veya oraya iletilebilir.
Kargo
Gönderi oluşturma ve takip olayları ilgili sipariş parçasına bağlanır.
Ödeme sağlayıcısı
Tahsilat ve/veya satıcı ödemesi ayrı sağlayıcı yetenekleriyle yürür; model projeye özgüdür.
Fatura / muhasebe
Belge üretimi ve muhasebe aktarımı ayrı bir veri alanı olarak tanımlanır.
Diğer dış servisler
Bildirim, pazaryeri kanalları veya raporlama gibi ek servisler aynı olay disiplinine bağlanır.
Her veri alanının bir sahibi olur
Stok, fiyat, sipariş durumu ya da müşteri verisi için kaynağın hangisi olduğu tanımlanmadan entegrasyon kurulmaz.
Taşıma yöntemi bağlı sisteme göre değişir
API, webhook, düzenli sorgulama, dosya aktarımı ya da manuel giriş; hangisinin kullanılacağı karşı sistemin yeteneğine bağlıdır.
Tahsilat ile hakediş ayrı konudur
Müşteriden tahsilat modeli ile satıcı ödemesi ve mutabakat aynı akış değildir; tek bir evrensel para akışı sunulmaz.
Sağlayıcı ve mevzuat projeye özgüdür
Dış sağlayıcının yetenekleri ve hukuki/finansal model projeye göre netleşir; burada taahhüt edilmez.
Sessiz hata yok: olay kuyruğu, tekrar deneme, iz kaydı
Entegrasyonlarda asıl risk hata almak değil, hatanın görünmemesidir. Bir olay işlenemediğinde bunun nerede durduğu ve kimin ne yapacağı belli olmalıdır.
Olay kaydı
Gelen ve giden her olay, içeriği ve zamanıyla birlikte kaydedilir.
Tekilleştirme
Aynı olayın birden çok kez iletilmesi durumunda kayıt tekrar işlenmez.
Tekrar deneme
Geçici hatalarda tanımlı bir tekrar deneme politikası uygulanır.
Görünür istisna yolu
Tekrar eden başarısızlık sonrası kayıt istisna/manuel inceleme listesine düşer; sessizce kaybolmaz.
İş kaydıyla ilişki
Her olay ilgili sipariş, sipariş parçası ya da iade dosyasıyla ilişkilendirilir.
Son hata ve sıradaki aksiyon
Son hata mesajı, son deneme zamanı ve beklenen sonraki adım görünür durumdadır.
Yetkili müdahale
Yeniden deneme veya kapatma yalnız yetkili kullanıcı tarafından, gerektiğinde gerekçesiyle yapılır.
Entegrasyon olay akışı
Gelen/giden olaylar, basarisiz kayitlar, tekrar denemeler ve bagli is kaydi
- 01Gelen / giden olay
- 02Doğrulama + dedup
- 03İşleme
- 04Retry
- 05İstisna / çözüm
Aynı olay, üç farklı görünüm
Bir sevkiyat ya da iade olayı tek bir kayıttır; ancak müşteri, satıcı ve operatör bu kaydın farklı kesitlerini görür.
Müşteri
Sipariş ve iade durumunu bütünlüklü bir düzeyde görür; varsa gönderi bilgisine ulaşır. İç operasyon ayrıntıları müşteriye açılmaz.
Satıcı
Yalnız kendi sipariş parçalarını, hazırlık ve sevkiyat işlerini, kendi kalemlerine ait iade görevlerini görür.
Operatör
Ana siparişi, satıcı parçalarını, istisnaları ve entegrasyon izini birlikte görür; müdahale kapsamı yetkiye bağlıdır.
Bu akış hangi sayfalara bağlanır?
Sık sorulanlar
Kısa yanıtlar
- Müşteri tarafındaki sipariş bütün kalabilirken operasyon tarafında satıcıya özel parçalar oluşturulur. Her parça yalnız ilgili satıcının kalemlerini içerir ve kendi durumunu taşır. Parçalama kuralları ve durum kümesi projede yapılandırılır.
- Evet, iade talebi ilgili kaleme ve satıcıya bağlanabilir. Kısmi iadenin nasıl işleyeceği, hangi gerekçelerin ve sürelerin geçerli olacağı tanımlı politikaya bağlıdır; burada evrensel bir kural verilmez.
- İptal yetkisi ve uygunluğu kaydın güncel durumuna, tanımlı geçişlere ve proje kurallarına bağlıdır. Bazı projelerde satıcı yalnız belirli aşamalarda iptal talebi oluşturabilir; kararın operatörde olduğu kurgular da mümkündür.
- Gönderi ve takip olayları ilgili satıcı sipariş parçasına bağlanır. Taşıma yöntemi bağlı sistemin yeteneğine göre API, webhook, düzenli sorgulama ya da dosya aktarımı olabilir. Eşleşmeyen olaylar istisna olarak açılır.
- Amaç bunun tersidir. Olay kaydı tutulur, geçici hatalarda tekrar deneme uygulanır, tekrar eden başarısızlıkta kayıt görünür bir istisna listesine düşer ve ilgili sipariş ya da iade dosyasıyla ilişkili kalır.
- Hayır. Müşteriden tahsilat ile satıcı hakedişi, mutabakat ve ödeme hazırlığı ayrı katmanlardır. Hangi modelin kurulacağı sağlayıcıya, projeye ve yürürlükteki düzenlemelere bağlıdır.
Sipariş ve iade akışınızı uçtan uca netleştirelim
Siparişin satıcı parçalarına nasıl ayrılacağını, iade kurallarının nasıl tanımlanacağını, hangi verinin kaynağının hangi sistem olduğunu ve hatalı olayların hangi istisna yolundan yürüyeceğini görüşmede birlikte belirleyelim.